Bir kişi hamile olduğunda, doğum eylemi bebeğin doğumuna yol açan süreçtir. Doğum sırasında:

• Uterus (Rahim) kasılmaları yaşayacaksınız. Kasılmalar ağrılı olabilir ve karnınızın sertleşmesine neden olabilir.
• Serviks (Rahim ağzınız) yumuşayacak, incelecek ve açılacaktır (veya “genişleyecektir”).
• Doğuma yaklaştıkça bebeğiniz uterustan (rahminizden) vajinanıza doğru hareket edecektir. Bu sırada, sanki bağırsak hareketi yapacakmışsınız gibi hissedebilirsiniz.

Doğum genellikle gebeliğin 37-42. haftaları arasında kendiliğinden başlar.

Doğumu başlatma nedir?

Bu, doğumun başlamasına yardımcı olmak için ilaç kullanmak anlamına gelir (Doğum indüksiyonu). Bu bazen önce serviks (rahim ağzınızı) yumuşatmak için ilaç vermek anlamına gelir.

Kasılmaları başlatmak için genellikle ilaç gerekir. İlaç, damara giden ince bir tüp (IV kateter) aracılığıyla verilir. Halk arasında suni sancı olarak bilinir. Bazen doğum başka yollarla başlatılabilir.

Doktorlar, doğumu beklemenin sizin veya bebeğiniz için tehlikeli olabileceği gibi tıbbi bir neden varsa doğumu başlatır. Bazen, belirli bir tıbbi neden olmasa bile, doğumun başlatılması gebeliğin 39. haftasında planlanır.

Vajinal doğum sırasında neler olur?

Bebeğin vajinadan çıkmasına “vajinal doğum” denir. Vücudunuz doğum yapmaya hazır olduğunda, doktorunuz veya ebeniz bebeği dışarı itmenize yardımcı olacaktır.

Vajinal doğum sırasında:

• Rahim ağzınız tamamen açıldığında (10 santimetre), bebeğinizi dışarı itmek için çok çabalayacaksınız ( Şekil 1 ). Doktorunuz veya ebeniz ne zaman itmeye başlayacağınızı size söyleyecektir.

Şekil 1. Vajinal doğum sırasında bebeği vajinanızdan dışarı itersiniz.

• Çoğu durumda, kendinizi rahat hissettiğiniz herhangi bir pozisyonda olabilirsiniz. Örneğin, yan yatabilir, dik oturabilir, diz çökebilir veya çömelebilirsiniz.
• Bir bebeği dışarı itmek dakikalar hatta saatler sürebilir. İlk bebeğinizse genellikle daha uzun sürer.
• Çoğu kişi bebeği sorunsuz bir şekilde dışarı itebilir. Ancak bazen doktor veya ebe, bebeğin başına bir cihaz yerleştirip çekerek bebeğin dışarı çıkmasına yardımcı olur. Doktorun bebeği hemen çıkarması gerekiyorsa, genellikle “sezaryen doğum” (aynı zamanda “sezaryen” olarak da bilinir) adı verilen bir ameliyat uygular.

Doğum sancısı olur mu?

Evet, genellikle acı verir. Ağrı hem kasılmalardan hem de daha sonra bebeği dışarı iterken vajinanızın gerilmesinden kaynaklanabilir. Ancak ağrının şiddeti herkeste farklıdır.

İnsanlar ağrılarıyla başa çıkmayı farklı şekillerde seçerler. Herkes için işe yarayan tek bir yol yoktur. Doğru karar, sizin için en uygun olanıdır:

• Bazı insanlar “doğal” doğum yapmayı tercih eder. Bu, doğum sırasında herhangi bir ağrı kesici kullanmadıkları anlamına gelir. Bunun yerine, nefes egzersizleri, ılık banyo veya duş veya masaj gibi başka yöntemler uygularlar. Bunlar ağrıyı hafifletebilir.
• Bazı insanlar doğum sancılarını azaltmak için ilaç almayı tercih eder. Ağrı kesici almanın farklı yolları vardır. İlacı damar yoluyla veya sırtınıza yerleştirilen ince bir tüp (epidural blok) yoluyla alabilirsiniz.

Ya bebeğim doğru pozisyonda değilse?

Doğumdan önce bebekler rahimde farklı pozisyonlarda yatarlar. Hamileliğin sonunda çoğu bebek, başları vajinaya en yakın olacak şekilde yatar, yani başları önde doğarlar. Ancak bazı bebekler bacakları, kalçaları veya omuzları vajinaya en yakın olacak şekilde yatarlar. Bebeğin bacakları veya kalçaları vajinaya en yakınsa buna “makat” denir.

Bebeğiniz baş aşağı bakmıyorsa, doktorunuz veya ebeniz sizinle seçenekleriniz hakkında konuşacaktır. Doğum sancılarınız başlamadan önce bebeğinizi baş aşağı pozisyona getirebilirler. Ya da sezaryen doğum yapmanızı önerebilirler.

Doğumdan sonra ne olur?

Doktorunuz veya ebeniz bebeğinizi size veya hemen kontrol edilmesi gerekiyorsa bir çocuk doktoruna teslim edecektir. Daha sonra:

• Siz ve bebeğiniz sağlıklıysanız, doktor veya ebe göbek bağını klempleyip kesmeden önce bir dakika veya daha fazla bekleyebilir. Bu, bebeğinizin plasentadaki kandan bir miktar almasını sağlar. (Plasenta, bebeğe besin ve oksijen getiren ve atıkları uzaklaştıran rahim içindeki organdır.)
• Daha sonra plasentanın da rahminizden çıkması gerekir. Genellikle bebeğin doğumundan sonraki 30 dakika içinde doğal olarak çıkar, ancak bazen doktor veya ebenin plasentanın çıkarılmasına yardımcı olması gerekir (elle halas).
• Plasenta rahminizden çıktıktan sonra, doktor veya ebe vajinanızı ve vulvanızı muayene edecektir. Doğum sırasında cildiniz yırtılmışsa, dikiş atılması gerekebilir (epizyo tamiri).

Doğumdan sonra bebeğime ne olacak?

Doğumdan sonra, doktor, hemşire, ebe veya çocuk doktoru bebeğinizin vücudunu ve genel sağlığını kontrol etmek için hızlı bir muayene yapacaktır. Bu muayenenin bir kısmına “Apgar testi” denir. Bebeğinizin kalp atış hızını, nefes alışını, hareketini, kas tonusunu ve cilt rengini kontrol eder. Bebeğinize doğumdan 1 ve 5 dakika sonra Apgar testleri uygulanacaktır.

Doğumdan kısa bir süre sonra bebeğinizi kucağınıza alabileceksiniz. İsterseniz emzirebilirsiniz bile.

Bebeğiniz doğumdan kısa bir süre sonra bazı tedaviler görecektir. Bunlar arasında göz enfeksiyonunu önlemek için göz damlası veya göz merhemi ve anormal kanamayı önlemek için bir doz K vitamini bulunur.

Bebeğiniz hastaneden ayrılmadan önce şunlar da gerçekleşecektir:

• Ayrıntılı fizik muayene
• Bebeklerde doğuştan gelebilecek çeşitli ciddi hastalıkları kontrol etmek için yapılan kan testi. Bu test topuktan kan alınarak yapılır. Bu test hakkında daha fazla bilgi için doktorunuza veya hemşirenize danışın.
• İşitme testi

Doktorlar ayrıca bir doz Hepatit B aşısı da önermektedir. Aşılar bazı ciddi veya ölümcül enfeksiyonları önleyebilir. Hepatit B ciddi bir karaciğer enfeksiyonudur.

Vajinal doğumdan sonra doktoru ne zaman aramalıyım?

Hastaneden ayrıldıktan sonra aşağıdaki durumlarda doktorunuzu arayın:

• Vajinanızdan çok fazla kanama – Doğumdan sonra birkaç hafta boyunca bir miktar vajinal kanama olması normaldir. Ancak büyük kan pıhtılarınız varsa veya kanamanız artarsa doktorunuza veya hemşirenize bildirin.
• Baş dönmesi veya baygınlık hissi
• Ateşlenmek
• Kusmak
• Yeni bir karın ağrım var
• Şiddetli baş ağrısı veya görme sorunları yaşıyorsanız
• Üzgün veya çaresiz hissetmek

 

Prof. Dr. Işık Üstüner

Kadın Hastalıkları ve Doğum